Koffie planten en zelf kweken in Amanipi

Alio deelt koffiezaailingen uit

Trainer Alio heeft het druk

Alio, onze trainer heeft het de laatste tijd erg druk. Hij coördineert het bomenplantprogramma in Amanipi. Steeds meer jongeren in deze regio willen graag koffieboompjes planten. In het kleine dorp zijn er inmiddels al meer dan vijftig kandidaten: jongens, alleenstaande (tiener)moeders en weduwen. Alio haalt de jonge boompjes op bij een boomkweker en zorgt ervoor dat ze eerlijk verdeeld worden. Hij houdt nauwkeurig bij wie er al planten heeft ontvangen, en hoeveel. Daarnaast bezoekt hij regelmatig de deelnemers om te kijken hoe het werk vordert.

Ik rijd een stukje met hem mee op de brommer om enkele van de kersverse koffieplanters te bezoeken. We bekijken de plantages van onder anderen Dieudonné, Aleni, Adroa. Ze hebben allemaal veertig gaten gegraven en hun boompjes netjes geplant. Ik vind het bemoedigend om te zien hoe enthousiast de jongeren zijn. Ze tonen dat ze vertrouwen hebben in hun toekomst op het platteland.

Training op het 4Pijler-centrum

Vandaag organiseren we op het 4Pijler-centrum een speciale training voor deze groep. We beginnen met een Bijbeloverdenking van Roelof over de liefde voor God en Zijn Woord, aan de hand van Psalm 1.

“Wie houdt er van God?” vraagt hij. Alle handen gaan omhoog. “En wie houdt er van Zijn Woord?” Opnieuw: alle handen in de lucht. “En wie leest er elke dag in de Bijbel?” Dan volgen slechts één of twee aarzelende vingers… Het blijft een feit: dit is geen leescultuur. Zelfs wie kan lezen, leest zelden persoonlijk in de Bijbel. Die wordt vrijwel alleen geopend tijdens de kerkdiensten.

Daarna legt Alio in het Lugbarati de 4Pijler-landbouwmethode uit. Vervolgens wandelen we samen over de akkers om praktijkvoorbeelden te laten zien. In het bonenveld van onze buurman is heel mooi te zien we hoe je kunt zaaien zonder te ploegen. Deze methode kunnen de jongeren straks toepassen op het deel van hun akker waar geen koffie- of andere bomen staan.

Op weg naar eigen kwekerijen

De fase van het uitdelen van zaailingen loopt op zijn einde. Vanaf nu is het de bedoeling dat de jongeren zelf hun boompjes gaan kweken.

Roelof vraagt wie graag zelf zijn koffie en andere bomen wil kweken. Geen moment van twijfel: dat willen ze allemaal! En wie wil er een kweekkas maken? Ook dat willen ze graag. Dat werk gaat plaatsvinden in groepen van ongeveer twintig personen.

We helpen hen op weg met wat materiaal om een eenvoudige kweekkas te maken. Zelf hebben we alvast een voorbeeld gemaakt.  Het hout moeten ze zelf verzamelen maar wij zorgen voor hamers, spijkers, schaduwdoek en zaaizaad. In zo’n kas kun je minstens 4000 boompjes kweken. Goed voor 200 (koffie)planten per persoon.

De deelnemers oefenen met het planten van een andere boom: de Calliandra. Dat is en schaduwboom voor in de koffieplantages, maar ook erg nuttig als constructiehout en brandhout. De deelnemers vullen plantzakjes met aarde. Ik demonstreer hoe je daarin de Calliandra kunt zaaien.

De trainsters

Vandaag zijn ook de nieuwe vrouwelijke trainers in actie gekomen. We hebben drie kandidates geselecteerd: Nyakuru, Ange en Neema. Alle drie zijn ze erg gemotiveerd en hebben zin om aan de slag te gaan. Twee van hen zijn alleenstaande moeders. Ange is een tienermoeder. Ze moest haar middelbare school vlak voor haar eindexamen verlaten vanwege haar zwangerschap. Helaas heeft de vader van het kind haar sindsdien in de steek gelaten. Nyakuru zorgt alleen voor haar zes kinderen. Neema is getrouwd en heeft ook zes kinderen.

De komende tijd zullen ze eerst nog onder begeleiding van een van de ervaren trainers gaan werken want ze hebben nauwelijks of geen ervaring in het begeleiden van groepen.

We hopen dat er een goede samenwerking komt tussen de trainers en de trainsters en dat ze samen een sterk team zullen vormen voor de 4Pijlers.

Nyakuru, Ange en Neema met haar jongste kind

Bomen planten voor een betere toekomst

Al vanaf het begin dat wij in Congo wonen, heb ik een passie voor bomen. In dit land worden dagelijks veel bomen gekapt: voor palen, planken, brandhout en houtskool, of gewoon om plaats te maken voor een stuk landbouwgrond. Er zijn echter maar weinig mensen die visie hebben voor het planten van bomen.

In Amanipi waar we nu wonen, is het oorspronkelijke bos helemaal verdwenen. Dat komt voor een groot deel door de tabaksteelt. Vanaf de jaren ’70 vorige eeuw tot begin deze eeuw was een grote tabaksonderneming actief in deze streek van Congo en over de grens in Oeganda. Tabaksbladen moeten gedurende drie dagen en drie nachten worden gedroogd in een soort rookoven. Daarvoor is veel hout nodig. Alle bomen van het bos werden zonder onderscheid gekapt. Wat overbleef was een kale savanne. Daarna plantten de boeren bomen voor brandhout, vooral de Eucalyptus. Dus de meeste bomen die we om ons heen zien zijn aangeplante bomen. Dat is in elk geval beter dan niks.

Ik probeer mijn steentje, of liever gezegd boompje bij te dragen door zelf zoveel mogelijk bomen te zaaien: Teak, Calliandra, Leucaena en zelfs de oorspronkelijke bomen zoals de Afrikaanse Mahonie en andere soorten. Calliandra en Leucaena zijn belangrijke schaduwbomen in koffie- en bananenplantages.

We planten deze bomen op het terrein van de kerk dat wij voor de 4Pijlers gebruiken of we delen ze uit. Kortgeleden hebben we een geïmproviseerde kas voor de boompjes gebouwd. Niet van glas maar van plastic gaas. Ik vind het heerlijk om daar te werken, mijn werkplek!

Veel jongeren in deze streek hebben geen duidelijke toekomst: jongens en meisjes vanaf een jaar of zestien die hun middelbare school niet konden afmaken om allerlei redenen: geen geld, zwangerschap of gewoon geen zin meer in school. Ze wonen nog bij hun ouders thuis en proberen wat bij te verdienen als dagloners op de akkers van rijkere boeren. Het stukje grond dat ze ter beschikking hebben is vaak uitgeput. Daar kun je geen droge foefoe mee verdienen.

Maar als je bomen plant, kun je die per boom goed bemesten met compost of andere mest. Bomen zoals Eucalyptus en koffie geven binnen een paar jaar een goed rendement. Eucalyptus levert goed constructiehout op en koffie is een goed betaald product op de plaatselijke markten. Op het resterende perceel kunnen ze de 4Pijlers toepassen zodat die grond ook nog wat meer gaat opleveren. Op deze manier kunnen deze kwetsbare jongeren, alleenstaande (tiener)moeders toch een toekomst opbouwen.

Vanaf april dit jaar begeleiden we deze jongeren en alleenstaande moeders bij het planten van koffie- en/of Eucalyptus boompjes. De meesten kiezen koffie. Iedereen kan maximaal 40 boompjes gratis krijgen, onder de voorwaarde dat de plantgaten zijn gegraven. We kopen de koffieboompjes bij een boomkweker. Deze specialist begeleidt hen bij het planten en onderhouden van de boompjes gedurende een jaar. We zijn al begonnen in Amanipi en verschillende andere plaatsen verderop.

Op een informatiebijeenkomst in de kerk komen veel jongeren maar ook alleenstaande moeders en zelfs ouderen. We leggen de bedoeling van het project uit en na afloop kunnen de belangstellenden zich inschrijven voor een gekozen aantal koffie/eucalyptus boompjes. Het is dringen geblazen want deze kans laten ze niet zomaar voorbijgaan!

Aleni is een alleenstaande moeder in Amanipi. Ze laat ons weten dat ze klaar is met het graven van haar gaten. Anguezu en ik komen kijken. En ja, ze heeft er al zevenendertig af, nog even doorzetten tot de veertig! Aleni heeft drie kinderen. De oudste twee zijn naar school. Haar jongste zoontje is thuis en speelt met een buurmeisje. Ze woont op het erf van haar oom. De grond is eigendom van de familie. Dat is mooi want anders zou ze hier geen koffie kunnen planten.

Dido en zijn broer zijn nog ambitieuzer, ze hebben al over de honderd gaten gegraven. Het ziet er heel professioneel uit. We wijzen er wel op dat ze veertig planten gratis krijgen, de rest moeten ze zelf betalen. Oh haha, nou geen probleem, lachen ze. Een jonge koffieplant kost hier ongeveer vijftien eurocent.

We staan nog aan het begin van dit project en er zijn al meer dan honderd deelnemers maar we verwachten dat dit aantal snel kan oplopen tot over de duizend. Ik ben heel blij dat we mogen bijdragen aan de toekomst van zoveel kwetsbare mensen.