Seminars met een gouden randje

Evangelisatie

In september vindt de lang verwachte evangelisatietraining plaats in Lanza onder onze begeleiding.  Evangelisten van twaalf kerken uit Lanza en omgeving komen op zondagavond naar Lanza toe, een groep van ongeveer 50 mensen in totaal. Maandagochtend beginnen we met een dagopening. Het enthousiaste zingen, zoals mensen dat hier kunnen, wordt begeleid op een trompet. Daarna is er gebed en onderwijs.

We doen veel praktische oefeningen en rollenspelen met de deelnemers. Ook werken we met een serie van vijf filmpjes “Wandelen met Jezus” in het Lingala. En ’s avonds vertonen we de filmpjes aan alle mensen die het willen zien, vooral de jongeren van Lanza. Dat is direct een mooie praktijkoefening! De belangstelling is groot en na afloop reageren enkele mensen op de oproep voor gebed. Nu is het een kwestie van nazorg. Wie gaat deze nieuwe discipelen van Jezus begeleiden? Het is de bedoeling dat de evangelisten nu deze mensen verder begeleiden in hun eigen gemeente. Ze krijgen boekjes die daarbij kunnen helpen als leidraad. De evangelisten krijgen bij toerbeurt het videoscherm met de filmpjes om ze in hun eigen gemeente te tonen.

Veel evangelisten zijn al iets ouder en hebben daardoor behoefte aan een leesbril. Gelukkig kan ik in die behoefte voorzien met mijn voorraad leesbrillen van een goedkope winkelketen uit Nederland. In de pauzes komen ze een bril bij mij halen tegen kostprijs. Eerst wel even uittesten op het meest gelezen boek, de Bijbel.

Certificering

Begin oktober hebben we een andere mijlpaal. Deze keer voor de hoofdtrainers van de 4Pijlers. Omdat we, na bijna vijf jaar, binnenkort vertrekken uit Lanza, vinden we deze maand het geschikte moment hiervoor. We houden het certificeringsseminar in Makoro, centraal gelegen dorp aan een belangrijke verkeersweg. Dit is goed bereikbaar voor iedereen want sommigen komen van ver.  Er zijn dertien hoofdtrainers waaronder vier vrouwen, die hun certificaat verdiend hebben. Ze krijgen gelegenheid om te vertellen over hun eigen ervaringen met de 4 Pijlers: Welke voordelen hebben ze er als familie aan, hoeveel gezinnen hebben ze erin kunnen begeleiden, hoe zijn het bos en de savanne erdoor gespaard gebleven? De verhalen zijn erg bemoedigend. We geven ook verdieping aan hun kennis over de 4Pijlers.

En dan is het grote moment aangebroken: het uitreiken van de certificaten. Het is feest, dus kleden we de zaal vrolijk aan met vlaggetjes. Samen met het certificaat krijgen de deelnemers ook een 4Pijlers button opgespeld. Een zichtbaar teken dat ze officieel een 4Pijlers-trainer zijn. Hier noemen ze dat een “insigne”, een belangrijk symbool.

Met gepaste trots neemt iedereen zijn certificaat in ontvangst waarna ze een kort persoonlijk woord uitspreken. Ik ben ook trots, vooral op de vrouwen onder hen. Zij hebben dit gedaan naast hun taak als moeder en huisvrouw. In Congo is dat al een veeleisende voltijdsbaan. We bemoedigen deze hoofdtrainers om vooral door te gaan met dit werk voor de 4Pijlers, net zo lang totdat iedereen in hun omgeving de nieuwe landbouwmethode overneemt. Zo wordt de grond geconserveerd, het gezinsinkomen verhoogd, de landbouw gestabiliseerd en de natuur gespaard. Tot slot gaan we op de groepsfoto en is er nog een maaltijd voor allemaal. Dankbaar reizen we terug naar Lanza.

Terug in Lanza

Voor ons in Lanza is nu de laatste maand aangebroken. We zijn ondertussen al bezig met het voorbereiden van onze nieuwe woning. In de timmerwerkplaats naast ons huis worden alvast de deuren gemaakt. Het zal niet gemakkelijk worden om Lanza achter ons te laten. Zo lang we hier zijn, genieten we nog van de rust en de rijke natuur in deze omgeving!

Zomergasten

Lanza is dit jaar een populaire vakantiebestemming. In de maanden juni, juli en augustus ontvangen we maar liefst twee gasten uit Nederland.

Jelte

Gast één is Jelte, onze zoon. Jelte heeft in Congo, destijds Zaïre, gewoond vanaf baby van 6 maanden tot aan zijn 9e jaar. We verheugen ons erg op dit bezoek. Zo kan hij iets zich iets meer voorstellen bij ons leven in Lanza en voor hem is het bovendien het opzoeken van zijn roots, de plekjes waar hij als kind gewoond heeft. Half juni is het zover, Jelte reist via Entebbe, Oeganda, per bus naar de grensstad Arua. Daar wachten we hem op en reizen we samen naar Lanza. Er volgt een gezellige tijd van ontmoetingen met mensen, bezoekjes aan de akkers van de 4Pijlers, een boottocht naar de overkant van de rivier. Maar Jelte is vooral bezig met het trainen van het muziekteam van de kerk. Ze hebben een nieuwe soundmixer gekregen, en nu leren ze daarmee om te gaan. Ook geeft Jelte hun les op het keyboard. De muzikanten zijn heel blij met deze lessen en passen het enthousiast toe. Al gaat de volumeknop wel snel weer op maximaal als Jelte even niet kijkt 😉

De week daarop staat er een bezoek aan Todro op het programma. Dit is de plek waar we als gezin van 1990-1994 hebben gewoond. Van Lanza naar Todro is ongeveer 80 km, een brommerrit van bijna vier uren. Roelof en ik samen op een brommer en Jelte met de bagage op de andere. Het is een avontuurlijke tocht over kleine weggetjes en een oversteek van de rivier op een trek-veerpont

In Todro wacht Ruta ons op. Zij was destijds de oppas voor onze kinderen en droeg ze als baby op haar rug. Het weerzien van Ruta is een zeer ontroerend moment voor Jelte en haar. Ze kan niet geloven dat dit dezelfde Jelte is, die ze op haar rug had gedragen. Dat is ook de reactie van veel andere mensen: wat is Jelte toch groot geworden! We ontmoeten ook Ruta’s zoon en dochter en zoeken alle bekende plekjes op, waaronder ons vroegere huis. Het huis en de tuin zien er wel heel anders uit dan 30 jaar geleden! Ik houd het liefst de herinnering aan hoe het er toen uitzag. We beklimmen de Todro berg, die we vroeger ook vaak beklommen. We ontmoeten vrienden van vroeger, die er nog steeds wonen. Jelte ontmoet zelfs het vriendje met wie hij vroeger altijd speelde, Papi. Heel bijzondere allemaal. Ondertussen benutten Roelof en ik de gelegenheid om mensen te spreken die de 4Pijlers toepassen en op de radio nog eens het 4Pijler werk onder de aandacht te brengen.

In de laatste week brengen we een bezoek aan Rethy. Hier heeft Jelte in 1996 een trimester op de kostschool voor zendingskinderen gezeten. Vanwege de slechte wegen vliegen we met de MAF naar Mahagi, vandaar gaan we per auto verder naar Rethy. Alle gebouwen van de vroegere zendingskostschool staan er nog. De school is nu in gebruik als Hogere School voor Techniek en Landbouw. Op deze school geeft Roelof landbouwlessen. De vroegere slaapzalen, de dorms, zijn voor een deel bewoond door de docenten en deels in gebruik als gastenverblijf. Ook hier geldt weer: de gebouwen zijn hetzelfde maar de ze worden op een heel andere manier gebruikt en (nauwelijks) onderhouden. Het basketbalterrein en voetbalveld zijn nog onveranderd en worden intensief gebruikt door de jeugd uit de omgeving. Jelte trapt graag een balletje mee.

Roelof en ik brengen ondertussen een bezoek aan de boeren die ook hier de 4Pijlers toepassen.

Tot besluit gaan we een paar dagen naar Oeganda naar een wildpark. We genieten van de prachtige natuur en het wild en kijken dankbaar terug op een mooie tijd samen.

Tjalling

Onze tweede gast, Tjalling, is mijn oudere broer. Hij is zojuist met pensioen gegaan en een van zijn dromen was om ons eens op te zoeken in Congo. Eind juli is het zo ver.  Zijn reis verloopt minder vlot dan die van Jelte. Tot aan de grens gaat het goed, maar vanaf Aru beginnen de problemen. Precies op de dag dat Tjalling in Oeganda aankomt, breekt er een wilde staking uit van de handelaren in onze provincie. Ze zijn boos over de hoge belastingen op hun koopwaar bij de provinciegrens. Over de hele route tussen Lanza en Aru zijn versperringen opgeworpen met brandende autobanden. We komen er niet doorheen, het zou zelfs gevaarlijk kunnen zijn. Dat wordt dus simpelweg wachten. Tjalling moet nu op eigen kracht de grens oversteken. En dat lukt hem gelukkig heel goed. Hij neemt een brommertaxi en trotseert alle bureaucratie aan de grens. In Aru kan hij logeren bij het Duitse zendingsgenootschap DIGUNA. Het komt hem nu goed uit dat hij vloeiend Duits spreekt. Na twee dagen wachten is het zover: de versperringen worden opgeheven! We weten niet hoe snel we naar Aru moeten rijden. Wat een blij weerzien wordt dit. Eindelijk kan Tjalling naar Lanza reizen.

Tjalling is zeer geïnteresseerd in ons werk, de 4Pijlers-landbouw, maar ook in de mensen, de natuur, de omgeving.  We gaan dus direct naar de akkers van de 4Pijlers en Tjalling drinkt alles in zich op en steekt ook zijn handen uit de mouwen. Ook nu komt er weer veel bezoek. De meeste mensen komen gewoon groeten en met hem bidden, dat is hier heel normaal na bijna elk bezoek. Een oudere onderwijzer komt hem een flesje honing brengen. We maken wandelingen naar de rivier en zien er een nijlpaard met jong! We steken de rivier over en komen daar een Pygmeeën familie tegen. Tjalling loopt voortdurend met zijn verrekijker om de hals zodat hij geen vogel of wild dier hoeft te missen. Ook doen we een training en een veldbezoek bij twee 4Pijler-groepen. We worden hartelijk ontvangen met een heerlijke maaltijd. Thuis in Lanza genieten we van het samenzijn en hebben we veel interessante gesprekken. Op de laatste avond zijn we uitgenodigd bij Samuel en zijn familie.

Ook Tjallings bezoek sluiten we af met een dag wildpark in Oeganda. We zijn heel dankbaar dat Tjalling bij ons kon komen, ondanks de hindernissen. Het wordt een onvergetelijke ervaring voor ons alle drie.

Parels

Er is iets ongekends gebeurd in Lanza. Een jong paar heeft zich officieel verloofd en binnenkort gaan ze trouwen!  De gelukkigen zijn David en Estella. Wij kennen ze allebei. David is leraar aan de middelbare school en de mediaman bij het vertaalteam van de Dhongo Bijbelvertaling. We ontmoeten hem vaak op het kantoor van de vertalers. Estella is een dochter van Elizabeth. Ze wonen vlakbij ons en komen geregeld langs voor een praatje of om ons te helpen op de akkers.

Volgens insiders is er de afgelopen dertig jaar geen officiële kerkelijke bruiloft meer geweest in Lanza. Dus iedereen kijkt reikhalzend uit naar deze bijzondere gebeurtenis. Roelof en ik worden samen met enkele familieleden uitgenodigd op een etentje ter gelegenheid van hun verloving. We mogen voor ze bidden en wat advies geven. Het wachten is nu op de grote dag. De familie van de bruid bepaalt een dag waarop de bruidsschat kan worden gebracht en daarna is het groen licht voor het burgerlijk en kerkelijk huwelijk,

Het blijft enkele maanden stil. Waarom gebeurt er niets? Maar dan is er nieuws: oeps, Estella is zwanger! Nu kan het lang verwachte grote feest niet meer plaatsvinden. Het goede nieuws is dat de zwangerschap wel van David is. Het huwelijk gaat dus ‘gewoon’ door, maar nu met alleen een vrij bescheiden traditionele bruiloft binnen de familie. Op 13 januari is het feest gepland. De stemming zit er goed in. De bruid wordt met veel zang en dans binnengehaald op het erf van de bruidegom. Ze is helemaal ingepakt in een doek en wordt de geïmproviseerde feesttent binnengeleid. De bruidegom wordt na haar binnengehaald, ook helemaal ingepakt. Het bruidspaar neemt plaats. De voorgangers van de kerk zijn niet aanwezig. Roelof en ik zijn wel uitgenodigd en Roelof mag het Woord van God delen tijdens de bruiloft. Een hele eer!

Ruim vijf maanden later wordt de baby, een meisje, geboren. Ze heet Shukuru dat betekent: Dank! David en Estella zijn erg dankbaar en blij voor dit prachtige pareltje dat ze van God hebben ontvangen. Roelof en ik zoeken het echtpaar met de baby op in het huisje waar ze wonen. Een één-kamer-huisje met 2 stoelen en een bed. Volgens de tradities mag het kind de eerste maand het huis niet verlaten. Maar voor een mooie foto maken ze een uitzondering. Wat een blij gezinnetje: David, Estella en Shukuru.

In de hele Dhongo streek en daarbuiten is het in deze tijd erg ongebruikelijk om officieel in het huwelijk te treden. De meeste jongeren beginnen ‘gewoon’ aan een gezin, als ze er al aan beginnen. Vaak ook raakt het meisje zwanger en blijft dan achter als alleenstaande (tiener)moeder. Als het paar besluit om te gaan samenwonen, komt het probleem van de bruidsschat later. Eerst moeten de ‘boetes’ betaald worden voor de zwangerschap en bevalling en bijvoorbeeld voor het verlies van scholing van het meisje. Als de man het huwelijk serieus neemt, gaat hij beginnen met sparen voor de echte bruidsschat. De schoonfamilie, maakt een afspraak voor het overhandigen van de ‘rekening’. Die bestaat uit 20 geiten, en daarbovenop geld voor het feest en kleding voor de schoonfamilie. De hoogte van de bruidsschat is niet het grootste probleem. Vaak betaalt de hele familie eraan mee. Het echte obstakel is de schoonfamilie, die helemaal niet wil overleggen, en steeds weer het overleg uitstelt, omdat er altijd wel een familielid is dat dwarsligt. Jongeren worden hierdoor zo ontmoedigd, dat ze er maar helemaal niet meer aan beginnen. Het gevolg is dat de meeste jongeren, ook al zijn ze oprechte christenen, niet mogen deelnemen aan het avondmaal en dus maar een bijrolletje kunnen spelen in de kerk. We bidden al heel lang om een verandering in deze situatie. David en Estella hebben laten zien dat het ook anders kan. Misschien was hun situatie niet helemaal perfect, ze zijn parels! We hopen en bidden dat anderen hun voorbeeld zullen volgen.